Zmiękczacze są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do eliminowania twardości z filtrowanej wody. Twardość wody jest wynikową zawartości jonów magnezu oraz wapnia. Są one przyczyną powstawania białawego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach zlewozmywakowych i urządzeniach AGD. Kamień jest kłopotliwym następstwem ponadprzeciętnej twardości wody. Ze względu na jonowy model twardości wody zmiękczacze opierają się na jonowymiennych złożach kationitowych (jony wapnia i magnezu posiadają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to między innymi Purolite. Są to zdecydowanie kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Prócz eliminowania twardości z filtrowanej wody niektóre złoża rewelacyjnie radzą sobie również z takimi niechcianymi związkami jak mangan lub amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest dość duża i wynosi od 10 do 15 lat. Wówczas zalecana jest pełna zamiana złoża. Podczas używania złoże traci swoje własności jonowymienne, toteż co jakiś czas trzeba wykonywać odnawianie roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest ustalana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (bezpośrednio uzależnionej od ilości żywicy). Dobre zmiękczacze wody cechują bardzo duże miary natężenia przepływu, sterowane są zupełnie automatycznie, zaś czystość wody po oczyszczeniu spełnia najbardziej surowe wymogi użytkowników.